DROGA

Drogąjest wydzielony pas terenu składający się z jezdni, pobocza, chodnika, drogi dla pieszych lub drogi dla rowerów, łącznie z torowiskiem pojazdów szynowych znajdującym się w obrębie tego pasa, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów, ruchu pieszych, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt. Drogę na terenach zabudowanych miast i wsi, łącznie z torowiskiem pojazdów szynowych komunikacji miejskiej, wydzieloną liniami rozgraniczającymi, która jest przeznaczona do obsługi bezpośredniego otoczenia oraz umieszczania urządzeń technicznych niezwiązanych z ruchem pojazdów lub pieszych nazywamy ulicą. Częścią drogi przeznaczoną do ruchu pojazdów jest jezdnia. Natomiast jezdnia z poboczami, zatokami autobusowymi, a przy drogach dwujezdniowych - również z pasami awaryjnego postoju i pasem dzielącym jezdnie stanowi koronę drogi. Integralną częścią drogi są znaki i sygnały drogowe oraz urządzenia zabezpieczające, a także drzewostan.

DROGA TWARDA

Droga z jezdnią o nawierzchni bitumicznej, betonowej, kostkowej, klinkierowej lub brukowcowej oraz z płyt betonowych lub kamienno-betonowych, jeżeli długość nawierzchni przekracza 20 m. Oznacza to, że inne drogi (np. żwirowe) są drogami gruntowymi. Równocześnie jednak drogi wykonane wprawdzie z wymienionego materiału, lecz na odcinku krótszym od 20 m są w kontekście zasad ruchu drogowego traktowane tak samo, jak gruntowe. Wiadomość ta ma bardzo istotne znaczenie, bowiem przecięcie drogi twardej z drogą gruntową nie stanowi skrzyżowania, a zatem wjeżdżający z takiej drogi na drogę twardą jest zawsze włączającym się do ruchu, obowiązanym do ustąpienia pierwszeństwa.

AUTOSTRADA

Autostradą jest droga przeznaczona wyłącznie dla ruchu pojazdów samochodowych i nieobsługująca przyległego terenu. Wyposażona jest przynajmniej w dwie trwale rozdzielone jednokierunkowe jezdnie i posiada wielopoziomowe skrzyżowania ze wszystkimi przecinającymi ją drogami komunikacji oraz wyposażona jest w urządzenia obsługi podróżnych, pojazdów i przesyłek, przeznaczone wyłącznie dla jej użytkowników. Autostradaoznaczona jest znakami informacyjnymi: „autostrada” (D-9) i „koniec autostrady” (D-10). Pierwszy z nich informuje o początku drogi z ograniczoną dostępnością, a zatem nie mogą z niej korzystać kierujący rowerami, motorowerami, pojazdami zaprzęgowymi i wózkami inwalidzkimi.

DROGA EKSPRESOWA

Jest nią droga przeznaczona wyłącznie dla ruchu pojazdów samochodowych i nieobsługująca przyległego terenu. Wyposażona jest w jedną lub dwie jezdnie i posiada wielopoziomowe skrzyżowania z przecinającymi ją innymi drogami komunikacji, z dopuszczeniem wyjątkowo jednopoziomowych skrzyżowań z drogami publicznymi. Wyposażona jest w urządzenia obsługi podróżnych, pojazdów i przesyłek, przeznaczone wyłącznie dla użytkowników drogi. Drogę ekspresowąwyznaczają znaki informacyjne: „droga ekspresowa” (D-7) i „koniec drogi ekspresowej” (D-8). Znak D-7 stanowi równocześnie swoistego rodzaju zakaz ruchu po tej drodze m. in. motorowerów, rowerów,  pojazdów zaprzęgowych i wózków inwalidzkich.

DROGA DLA ROWERÓW

Oznaczona jest znakiem drogowym „droga dla rowerów” (C-13). Kierujący rowerem na takiej drodze ma bezwzględne pierwszeństwo, a zatem muszą mu ustępować również piesi, z wyjątkiem osoby niepełnosprawnej. Natomiast o występowaniu drogi dla rowerów, która przecina jezdnię, ostrzega znak „rowerzyści” (A-24). Z kolei rowerzysta, który korzysta z drogi dla rowerów i pieszych oznaczonej łącznie znakami C-13 i C-16 (znak C-16/13), ma bezwzględny obowiązek ustępowania miejsca pieszym. Natomiast oddzielenie tych symboli pionową kreską oznacza, iż po jednej stronie tej drogi odbywa się ruch pieszych, a po drugiej ruch rowerzystów. Dla poszczególnych podmiotów właściwa jest ta część drogi, która odpowiada umieszczonemu na znaku symbolowi. Wówczas jednak droga jest przedzielona wzdłuż linią krawędziową ciągłą (P-7b), znak „rower” zaś znajduje się na właściwej części drogi. Szerokość drogi dla rowerów i pieszych wynosi 3 m przy jednokierunkowym ruchu rowerów i 4 m - dwukierunkowym. Linii ciągłej nie może przekraczać zarówno rowerzysta, jak i pieszy. Droga dla rowerów musi być gwarantem bezpieczeństwa, a zatem ustawa nałożyła na kierującego pojazdem przejeżdżającym przez tę drogę obowiązek ustępowania pierwszeństwa rowerzystom oraz wprowadziła zakaz zatrzymywania pojazdów na tych drogach.

JEZDNIA

Definiuje się ją jako część drogi przeznaczoną do ruchu pojazdów. Jezdnia z poboczami, zatokami autobusowymi, a przy drogach dwujezdniowych - również z pasami awaryjnego postoju i pasem dzielącym jezdnie stanowi koronę drogi. W obrębie jezdni mogą znajdować się malowane lub układane wysepki stanowiące obszar wyłączony z ruchu. Jezdnię dzieli na dwie równe części oś wyznaczona linią ciągłą lub przerywaną, namalowaną białą farbą, lub wyobrażalna. Krawędź jezdni może być oznaczona znakiem „linia krawędziowa przerywana (P-7a) lub „linia krawędziowa ciągła (P-7b). Pieszy może korzystać z jezdni tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy brakuje chodnika i pobocza.

PAS RUCHU

Każdy z podłużnych pasów jezdni wystarczający do ruchu jednego rzędu pojazdów wielośladowych, oznaczony lub nieoznaczony znakami drogowymi. Do oddzielenia od siebie pasów ruchu, jak również wskazania, w którym miejscu zmiana pasa ruchu jest dozwolona lub zabroniona, stosuje się linie segregacyjne. Oto one:

- „linia pojedyncza przerywana” (P-1) wyznacza pasy ruchu, w której kreski są krótsze od przerw lub równe tym przerwom. Znak P-1 o podwójnej szerokości, w którym kreski i przerwy są równe, równocześnie informuje, że wyznaczony pas ruchu jest pasem: ruchu powolnego, zanikającym albo przeznaczonym wyłącznie dla pojazdów wyjeżdżających na inną drogę lub jezdnię,

- „linia pojedyncza ciągła” (P-2) oddziela pasy ruchu o tym samym kierunku, oznaczając równocześnie zakaz przejeżdżania przez linię. Zakaz dotyczy również najeżdżania na linię,

- „linia jednostronnie przekraczalna” (P-3) oznacza zakaz przejeżdżania przez tę linię (najeżdżania) z pasa ruchu położonego przy linii ciągłej. Zakaz nie dotyczy sytuacji, w której kierujący, kończąc manewr wyprzedzania, powraca na pas ruchu zajmowany przed wyprzedzaniem,

- „linia podwójna ciągła” (P-4) rozdziela pasy ruchu o kierunkach przeciwnych i oznacza zakaz najeżdżania na tę linię, a tym samym przejeżdżania przez nią,

- „linia podwójna przerywana” (P-5) oznacza pas o zmiennym kierunku ruchu otwieranym i zamykanym sygnałami świetlnymi nadawanymi przez sygnalizator S-4, wówczas gdy znajduje się między skrzyżowaniami po obu stronach pasa ruchu,

- „linia ostrzegawcza” (P-6), w której kreski są dłuższe od przerw, rozdziela pasy ruchu i uprzedza o zbliżaniu się do linii, przez którą przejeżdżanie jest zabronione, lub do miejsca niebezpiecznego,

- „linia krawędziowa przerywana” (P-7a) i „linia krawędziowa ciągła” (P-7b), wyznaczają krawędź jezdni. Znak P-7b oznacza ponadto zakaz wjazdu na pobocze.

Ważną z punktu widzenia bezpieczeństwa jest linia ostrzegawcza (P-6), której istotą jest uprzedzenie o zbliżaniu się do niebezpiecznego miejsca; miejscem tym jest: skrzyżowanie, przejazd kolejowy, odcinek drogi o niedostatecznej widoczności, przystanek tramwajowy bez wysepki, przejście dla pieszych, przejazd dla rowerzystów, powierzchnia wyłączona z ruchu;

POBOCZE

Wchodzi w skład korony drogi. Jest to położony po obu stronach jezdni pas gruntu szerokości od 0,5 do 2,5 m. Pobocze może być utwardzone, wówczas w celu określenia przeznaczenia tego pasa, łudząco przypominającego jezdnię, oddziela się go od jezdni linią krawędziową przerywaną (P-7a). Poboczem może odbywać się ruch pieszych, pojazdów zaprzęgowych, rowerów, motorowerów, wózków ręcznych oraz osób prowadzących pojazd napędzany silnikiem, pojazdów innych niż silnikowe w warunkach zmniejszonej przejrzystości powietrza, rowerów jednośladowych oraz jazda wierzchem lub pędzenie zwierząt. Pobocze powinno być wykorzystywane na postój pojazdów.

CHODNIK

Gospodarzem chodnika jest wyłącznie pieszy, dlatego też konstrukcja przepisów gwarantuje mu bezpieczne i swobodne poruszanie się tą częścią drogi. Kierującemu pojazdem zabrania się jazdy wzdłuż po chodniku, zobowiązując go równocześnie, w razie konieczności przejechania przez chodnik, do kierowania pojazdem powoli i ustępowania pierwszeństwa pieszym. Wyjątkiem od zasady jest kierujący rowerem, który może jechać wzdłuż po chodniku jeżeli jezdnią dopuszczony jest ruch z prędkością większą niż 50 km/h.  Z kolei zatrzymywanie i postój pojazdów na chodniku jest możliwy pod szczególnym warunkiem, że szerokość chodnika pozostawionego dla pieszych jest wystarczająca. Chodzi o to, iż nie utrudni im ruchu, a równocześnie nie jest mniejsza niż 1,5 m.

Powierzchnia w kształcie kwadratu, prostokąta, okręgu, wielokąta (może też przypominać literę T lub Y), utworzona przez połączenie (przedłużenie) linią prostą (wyobrażalną) zewnętrznych krawędzi chodnika przecinających się jezdni. Stanowi je więc teren kolizyjny, gdzie przecinają się tory przejeżdżających pojazdów. Wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje skrzyżowań: równorzędne, z drogą podporządkowaną oraz ruchem okrężnym. Zgodnie z zasadą pierwszeństwo na skrzyżowaniu równorzędnym, a więc nie oznaczonym żadnymi znakami drogowymi lub oznaczonym znakiem ostrzegawczym „skrzyżowanie dróg” (A-5), ma zawsze pojazd posiadający prawą stronę wolną. Wyjątek stanowi pojazd szynowy, który ma pierwszeństwo niezależnie od strony, z której nadjeżdża. Inaczej zasada pierwszeństwa wygląda na skrzyżowaniu dróg: głównej z podporządkowaną. Zwykle skrzyżowanie takie oznaczone jest znakami: informacyjnym „droga z pierwszeństwem” (D-1) oraz ostrzegawczym „ustąp pierwszeństwa” (A-7) lub odpowiednio znakami ostrzegawczymi (A-6a-e). Na jezdni podporządkowanej może być umieszczony znak zakazu „STOP” (B-20), w miejsce znaku „ustąp pierwszeństwa¨ (A-7). Kolejność przejazdu przez takie skrzyżowanie jest oczywista. Zasadę pierwszeństwa na rondach wyznaczają znaki drogowe. Na rondzie oznaczonym znakiem nakazu „ruch okrężny” (C-12) pierwszeństwo posiadają pojazdy wjeżdżające na rondo, mające prawą stronę wolną. Można zatem powiedzieć, iż jest to skrzyżowanie równorzędne o ruchu okrężnym. Odmienna zasada obowiązuje na rondzie oznaczonym równocześnie znakami: nakazu „ruch okrężny” (C-12) i ostrzegawczym „ustąp pierwszeństwa” (A-7). W tych warunkach pierwszeństwo mają pojazdy znajdujące się na rondzie przed tymi, które zamierzają na nie wjechać.

SKRZYŻOWANIE

Skrzyżowania dzielą się na zwykłe, niezawierające na żadnym wlocie wyspy dzielącej kierunki ruchu lub środkowego pasa dzielącego oraz skrzyżowanie skanalizowane, zawierające najmniej na jednym wlocie wyspę dzielącą lub środkowy pas dzielący. Do skrzyżowań skanalizowanych zalicza się także ronda.

PRZEJŚCIE DLA PIESZYCH

Status przejścia dla pieszych nadają pionowe znaki informacyjne: „przejście dla pieszych” (D-6) oraz „przejście dla pieszych i przejazd dla rowerzystów” (D-6b). Znak D-6 występuje wspólnie ze znakiem poziomym „przejście dla pieszych” (P-10), znak D-6b ze znakami P-10 i „przejazd dla rowerzystów” (P-11). Umieszczenie pod znakiem D-6 lub D-6b tabliczki T-27 oznacza, że przejście jest szczególnie uczęszczane przez dzieci. Miejsce to, jako najbardziej niebezpieczne, podlega szczególnej ochronie prawnej. Ustawodawca nałożył zatem na kierującego pojazdem zbliżającym się do przejścia dla pieszych obowiązek zachowania szczególnej ostrożności oraz ustąpienia pierwszeństwa pieszemu, który znajduje się na tym przejściu. Równocześnie  kierującemu zabrania się: wyprzedzania pojazdu na przejściu dla pieszych i bezpośrednio przed nim, z wyjątkiem przejścia, na którym ruch jest kierowany, omijania pojazdu, który zatrzymał się w celu przepuszczenia pieszego, a także jazdy wzdłuż po przejściu dla pieszych.

PRZEJAZD DLA ROWERZYSTÓW

Status przejazdu dla rowerzystów nadają pionowe znaki informacyjne „przejazd dla rowerzystów” (D-6a) oraz „przejście dla pieszych i przejazd dla rowerzystów” (D-6b), które występują wspólnie ze znakami poziomymi P-10 i P-11. Ustawodawca nałożył na kierującego pojazdem zbliżającym się do przejazdu dla rowerzystów obowiązek zachowania szczególnej ostrożności i ustępowania pierwszeństwa rowerzystom znajdującym się na tym przejeździe. Równocześnie jednak kierującemu rowerem zabrania się wjeżdżania na przejazd bezpośrednio przed nadjeżdżający pojazd, a także zwalniania lub zatrzymywania się na tym przejeździe bez uzasadnionej potrzeby. Gwarancję utrzymania dobrej widoczności zapewnił przepis zabraniający kierującym pojazdami zatrzymywania zarówno na przejeździe, jak i w odległości mniejszej niż 10 m od niego. 

PRZYSTANEK

Ustawodawca docenił rangę przystanku ustanawiając właściwe reguły postępowania określonych uczestników ruchu drogowego. Przede wszystkim zalecił kierującym pojazdami zbliżającymi się do oznakowanego przystanku autobusowego ułatwienie włączenia się autobusu do ruchu. Równocześnie jednak nałożył na kierującego autobusem obowiązek upewnienia się, iż manewr ten nie spowoduje zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Z kolei kierujący pojazdem przejeżdżającym obok oznakowanego przystanku tramwajowego ma bezwzględny obowiązek zachowania szczególnej ostrożności w sytuacji, gdy przystanek ten nie znajduje się przy chodniku. Natomiast dodatkowo brak wysepki nakłada na kierujących obowiązek zatrzymania pojazdu w takim miejscu i na taki czas, aby pasażer mógł bezpiecznie dojść do stojącego tramwaju lub na chodnik. Zabrania się też zatrzymywania w odległości mniejszej niż 15 m od słupka lub tablicy oznaczającej przystanek, przy czym na przystanku z zatoką zakaz ten dotyczy całej jej długości. Przystanek oznaczony jest w zależności od rodzaju znakami informacyjnymi: autobusowy - D-15, trolejbusowy - D-16 i tramwajowy - D-17.

TUNEL

Odcinek drogi między znakami „tunel” (D-37) i „koniec tunelu” (D-38). Znak D-37 stanowi początek tunelu, a zatem po jego minięciu, aż do znaku D-38 należy kontynuować jazdę z wyłączonymi światłami mijania lub innymi, w które pojazd jest wyposażony. Z obowiązku posiadania włączonych świateł nie zwalnia nawet wyposażenie tunelu w nowoczesne oświetlenie zapewniające dobrą widoczność. Ponadto w tunelu obowiązują szczególne zasady ruchu podyktowane względami bezpieczeństwa. Należy do nich zakaz: zawracania, cofania i zatrzymywania.

OBSZAR ZABUDOWANY

Obszar oznaczony znakami: „obszar zabudowany” (D-42), oznaczający wjazd do tego obszaru, i „koniec obszaru zabudowanego” (D-43), wyznaczający miejsce wyjazdu z określonego obszaru. Na obszarze zabudowanym obowiązują szczególne zasady ruchu, a mianowicie kierujący ma obowiązek umożliwienia kierującemu autobusem (trolejbusem) włączenie się do ruchu, nie może przekroczyć 50 km/h, chyba że odmiennie wyznaczy ją znak B-33, oraz używania sygnału dźwiękowego, chyba że jest to konieczne w związku z bezpośrednim niebezpieczeństwem. Przepis odnoszący się do prędkości nie dotyczy strefy zamieszkania, w której ograniczenie prędkości do 20 km/h nie może być podwyższone.

STREFA ZAMIESZKANIA

Obszar obejmujący drogi publiczne lub inne drogi, na którym obowiązują szczególne zasady ruchu drogowego, a wjazdy i wyjazdy oznaczone są odpowiednimi znakami drogowymi. W strefie zamieszkania ruch jest całkowicie podporządkowany pieszemu, który ma prawo korzystania z całej szerokości jezdni oraz ma pierwszeństwo przed kierującymi. Nie dotyczą go więc postanowienia regulujące ruch pieszych. Chodzi o to, że nie ma obowiązku korzystania z chodnika lub innej drogi dla pieszych ani też - w razie braku takiej drogi - z pobocza. Nie obowiązuje go również poruszanie się jezdnią lub poboczem lewej strony drogi. Równocześnie piesi nie muszą iść jeden za drugim, mogą zatem chodzić obok siebie. Mogą też bez żadnych ograniczeń korzystać z drogi przeznaczonej tylko dla rowerów i nie muszą ustępować miejsca kierującym rowerami. Wyjazd ze strefy zamieszkania traktowany jest jako włączanie się do ruchu (art. 17 ust. 1 pkt 1 p.r.d.). Dopuszczalna prędkość pojazdów wynosi 20 km/h. Zabroniony jest postój, z wyjątkiem miejsc do tego celu wyznaczonych i odpowiednio oznakowanych. Omówione zasady obowiązują od znaku „strefa zamieszkania” (D-40) do znaku „koniec strefy zamieszkania” (D-41). Są to znaki należące do kategorii informacyjnych, w kształcie niebieskiej tablicy prostokątnej z białymi sylwetkami samochodu osobowego, budynku, dorosłego mężczyzny i dziecka grającego w piłkę.

UCZESTNIK RUCHU

Uczestnikiem ruchu jest pieszy, kierujący, a także inna osoba przebywająca w pojeździe lub na pojeździe znajdującym się na drodze. W myśl definicji nie są uczestnikami ruchu drogowego: policjant, żołnierz Żandarmerii Wojskowej lub wojskowego organu porządkowego, zabezpieczający przemarsz lub przejazd kolumny wojskowej albo w razie akcji związanej z ratowaniem życia lub mienia, funkcjonariusz Straży Granicznej w strefie nadgranicznej, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego, umundurowany inspektor kontroli skarbowej lub funkcjonariusz celny, strażnik gminny (miejski), pracownik kolejowy na przejeździe kolejowym, pracownik zarządu drogi lub inna osoba wykonująca roboty na drodze na zlecenie lub za zgodą zarządu drogi, osoba nadzorująca bezpieczne przejście dzieci przez jezdnię, w wyznaczonym miejscu, kierujący autobusem szkolnym w miejscach postoju związanych z wsiadaniem lub wysiadaniem dzieci oraz osoba upoważniona rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wydanym w porozumieniu z Ministrem Infrastruktury do wykonywania określonych czynności na drodze.

PIESZY

Jest to osoba znajdująca się poza pojazdem na drodze i nie wykonująca na niej robót lub czynności przewidzianych odrębnymi przepisami. Za pieszego uważa się również osobę prowadzącą, ciągnącą lub pchającą rower, motorower, motocykl, wózek dziecięcy, podręczny lub inwalidzki, osobę poruszającą się w wózku inwalidzkim, a także osobę w wieku do 10 lat kierującą rowerem pod opieką osoby dorosłej. Poza cechami właściwymi dla pieszego, wymienionymi w definicji, jest nim również jadący na: sankach, łyżwach, nartach, wrotkach, hulajnodze, deskorolce, rolerach.

KOLUMNA PIESZYCH

Zorganizowana grupa pieszych prowadzona przez kierownika lub dowódcę, która z wyjątkiem pieszych w wieku do 10 lat, może się poruszać tylko prawą stroną jezdni. Maszerujących obowiązują ogólne zasady ruchu drogowego, m.in. ruch prawostronny i sygnalizowanie zmiany kierunku ruchu. Skręcając w lewo, kolumna nie zbliża się do osi jezdni, lecz po uprzednim sygnalizowaniu wykonuje ten manewr z prawego pasa ruchu. Zasada ta jest diametralnie odmienna od przyjętych dla ruchu pojazdów. Kolumnę pieszych może prowadzić wyłącznie osoba pełnoletnia.

KIERUJĄCY

Osoba, która kieruje pojazdem lub zespołem pojazdów, a także osoba, która prowadzi kolumnę pieszych, jedzie wierzchem albo pędzi zwierzęta pojedynczo lub w stadzie. Jest nim osoba, która w danej chwili kieruje m. in. motorowerem, rowerem, pojazdem zaprzęgowym lub wózkiem inwalidzkim.

KIEROWCA

Kierowcą jest osoba uprawniona do kierowania pojazdem silnikowym. Jest nim więc osoba mająca prawo jazdy. Osoba taka posiada status kierowcy zawsze i wszędzie, gdzie się znajduje, niezależnie od tego czy w danym momencie kieruje pojazdem, czy też nie. Nie jest natomiast kierowcą w żadnej sytuacji osoba, która ma uprawnienia do kierowania: rowerem, motorowerem, pojazdem zaprzęgowym lub wózkiem inwalidzkim, chyba że uprawnieniem tym jest prawo jazdy.

USTĄPIENIE PIERWSZEŃSTWA

Czynność polegająca na powstrzymaniu się od ruchu, jeżeli ruch mógłby zmusić innego kierującego do zmiany kierunku lub pasa ruchu albo istotnej zmiany prędkości jazdy, a pieszego - do zatrzymania się, zwolnienia lub przyspieszenia kroku. „Pierwszeństwo przejazdu jest jednym z podstawowych przepisów ruchu drogowego, którego przestrzeganie jest warunkiem bezpieczeństwa jazdy. Ustąpieniu pierwszeństwa odpowiada więc określone uprawnienie. Jednakże kierujący pojazdem poruszającym się drogą oznaczoną znakiem „droga z pierwszeństwem” (D-1) powinien z egzekwowania tego pierwszeństwa zrezygnować, gdy z dostrzeżonych okoliczności jednoznacznie wynika, iż kierujący pojazdem znajdującym się na drodze podporządkowanej, oznaczonej znakiem „ustąp pierwszeństwa” (A-7), nie zamierza zrealizować ciążącego na nim obowiązku ustąpienia. Tak więc prawidłowo kierujący znajdujący się na drodze głównej, widząc pojazd zbliżający się drogą podporządkowaną z dużą prędkością, powinien zareagować nawet zatrzymaniem pojazdu przed skrzyżowaniem. Jeżeli natomiast nie wykona żadnego manewru obronnego i dojdzie do kolizji, wówczas należy uznać jego współwinę z tytułu niezachowania „szczególnej ostrożności”, która w tym przypadku powinna być realizowana przez „ograniczenie zaufania”.

RUCH KIEROWANY

Ruch otwierany i zamykany za pomocą sygnalizacji świetlnej albo przez uprawnioną osobę. Jak wynika z definicji, ruchem kierowanym jest zarówno ręczne, przez osobę uprawnioną, jak i mechaniczne, za pomocą sterowanej centralnie sygnalizacji świetlnej, otwieranie i zamykanie ruchu pojazdów i pieszych na skrzyżowaniu. Osobą uprawnioną do kierowania ruchem jest przede wszystkim policjant i żandarm wojskowy, którzy mają najszersze ustawowe uprawnienia. Przedmiotowe uprawnienia, lecz w ograniczonej formie, przysługują również: wojskowemu organowi porządkowemu, zabezpieczającemu przemarsz lub przejazd kolumny wojskowej albo w razie akcji związanej z ratowaniem życia lub mienia, funkcjonariuszowi Straży Granicznej w strefie nadgranicznej, inspektorowi Inspekcji Transportu Drogowego, umundurowanemu inspektorowi kontroli skarbowej lub funkcjonariuszowi celnemu, strażnikowi gminnemu (miejskiemu), pracownikowi kolejowemu na przejeździe kolejowym, pracownikowi zarządu drogi lub innej osobie wykonującej roboty na drodze na zlecenie lub za zgodą zarządu drogi, osobie nadzorującej bezpieczne przejście dzieci przez jezdnię, w wyznaczonym miejscu, kierującemu autobusem szkolnym w miejscach postoju związanych z wsiadaniem lub wysiadaniem dzieci. Z kolei do podawania poleceń i sygnałów uczestnikom ruchu lub innej osobie znajdującej się na drodze upoważnieni są ponadto: osoba odpowiedzialna za utrzymanie porządku podczas przemarszu procesji, pielgrzymki i konduktu pogrzebowego - jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia ich bezpiecznego przemarszu, pilot pojazdu nienormatywnego, w stosunku do którego obowiązuje określony w odrębnych przepisach wymóg pilotowania, po wyjściu z pojazdu pilotującego - w związku z utrudnieniem ruchu drogowego wynikającym z przejazdu pojazdu nienormatywnego, strażak Państwowej Straży Pożarnej - podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem akcji ratowniczej, umundurowany żołnierz Biura Ochrony Rządu - podczas wykonywania czynności związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa osób ochranianych, kierujący autobusem przeznaczonym do przewozu dzieci do szkoły podczas trwania postoju w miejscach postoju związanych z wsiadaniem lub wysiadaniem dzieci, umundurowany i odpowiednio oznakowany pracownik nadzoru ruchu komunikacji miejskiej

NIEDOSTATECZNA WIDOCZNOŚĆ

Widoczność występująca od zmierzchu do świtu, a także w warunkach zmniejszonej przejrzystości powietrza od świtu do zmierzchu. Definicja niedostatecznej widoczności ma dwie wykładnie: dosłowną i celowościową. Z dosłownej wynika, iż elementem decydującym jest przejrzystość powietrza. Zatem niewielkie opady atmosferyczne, które nie powodują ograniczenia przejrzystości powietrza, nie wymagają włączania świateł w porze dziennej. Celowościowa natomiast prowadzi do uznania niedostatecznej widoczności w czasie każdych opadów atmosferycznych. Wykładnia ta wydaje się najwłaściwsza, ponieważ powinna decydować nie przejrzystość powietrza, lecz warunki widoczności kierujących, które nawet przy niewielkich opadach są znacznie gorsze.

WYMIJANIE

Do wymijania dochodzi wówczas, kiedy dwaj uczestnicy ruchu poruszają się względem siebie w przeciwnych kierunkach. Nie ma znaczenia, czy będzie to pojazd przejeżdżający obok pieszego idącego w przeciwną stronę, czy dwa pojazdy przejeżdżające obok siebie, czy też dwóch maszerujących pieszych. Początek i koniec manewru wymijania należy określić jako czas, w którym wymienione podmioty znajdują się w zasięgu kolizyjnym. Ustawa zobowiązuje do zachowania przy wymijaniu bezpiecznego odstępu oraz zachowania szczególnej ostrożności w czasie wymijania pojazdu do nauki jazdy i autobusu szkolnego.

OMIJANIE

Różni się od wymijania tym, że jeden z uczestników ruchu lub przedmiot stanowią nieporuszającą się przeszkodę. Manewr ten trwa tak długo, jak długo jest możliwe najechanie przez omijający pojazd na tę przeszkodę. Ustawodawca zobowiązał do zachowania przy omijaniu bezpiecznego odstępu, zabronił omijania pojazdu. który jechał w tym samym kierunku, lecz zatrzymał się w celu ustąpienia pierwszeństwa pieszemu i pojazdu oczekującego na otwarcie ruchu przez przejazd, jeżeli wymagałoby to wjechania na część jezdni przeznaczoną dla przeciwnego kierunku ruchu oraz zachowania szczególnej ostrożności w czasie omijania pojazdu do nauki jazdy, pojazdu przewożącego zorganizowaną grupę dzieci lub młodzieży w wieku do 18 lat oznaczoną z przodu i z tyłu kwadratowymi tablicami barwy żółtej z symbolem dzieci barwy czarnej, autobusu szkolnego oraz pojazdu przeznaczonego konstrukcyjnie do przewozu osób niepełnosprawnych.

WYPRZEDZANIE

Manewr polegający na przejeżdżaniu obok uczestnika poruszającego się w tym samym kierunku. W rzeczywistości rozciąga się na czas od momentu zasygnalizowania zamiaru, przez jego realizację, do chwili powrotu na poprzednio zajmowany pas ruchu oraz zakończenia sygnalizowania. Z uwagi na niebezpieczeństwo jakie niesie ze sobą ten manewr kierujący może przystąpić do jego realizacji pod warunkiem dobrej widoczności całego odcinka drogi potrzebnego do wyprzedzenia, aż do momentu zakończenia tej czynności.

ZATRZYMANIE POJAZDU

Czynność występująca w dwóch postaciach. Zatrzymanie nie wynikające z warunków ruchu na czas nie dłuższy niż 1 minutę jest następstwem woli kierującego, przy czym wola ta nie jest związana z zaistniałą sytuacją na drodze. Natomiast każde unieruchomienie pojazdu wynikające z tych warunków i przepisów jest niezależne od woli kierującego i stanowi konsekwencję: czerwonego sygnału świetlnego, „korka” na drodze, opuszczonych zapór przed przejazdem kolejowym, konieczności ułatwienia przejazdu pojazdowi uprzywilejowanemu będącemu w akcji, ułatwienia wyjazdu autobusu z przystanku, przy przejeżdżaniu obok przystanku tramwajowego bez wysepki, który nie znajduje się przy chodniku, w związku z wypadkiem drogowym i w wielu innych przypadkach.

POSTÓJ POJAZDU

Unieruchomienie pojazdu wynikające wyłącznie z woli kierującego i trwające dłużej niż 1 minutę. Nie jest zatem postojem unieruchomienie pojazdu wskutek: czerwonego sygnału, „korka” ulicznego, opuszczenia zapory kolejowej itp., nawet trwające dłużej niż 1 minutę.

POJAZD

Pojazdem jest samochód osobowy i ciężarowy, autobus, motocykl, taksówka, pojazd specjalny, pojazd używany do celów specjalnych, pojazd uprzywilejowany, pojazd zabytkowy, pojazd wolnobieżny, ciągnik rolniczy, trolejbus, tramwaj, motorower, rower, pojazd zaprzęgowy, wózek inwalidzki, zespół pojazdów, przyczepa.

POJAZD UPRZYWILEJOWANY

Pojazd wysyłający sygnały świetlne w postaci niebieskich świateł błyskowych i jednocześnie sygnały dźwiękowe o zmien­nym tonie, jadący z włączonymi światłami mijania lub drogowymi. Określenie to obejmuje również pojazdy jadące w kolumnie, na której początku i na końcu znajdują się pojazdy uprzywilejowane wysyłające dodatkowo sygnały świetlne w postaci czerwonego światła błyskowego. Pojazdami uprzywilejowanymi, których kierujący obowiązani są stosować do się przepisów, jeżeli mają wyłączone sygnały, są pojazdy: jednostek ochrony przeciwpożarowej, pogotowia ratunkowego, Policji, jednostki ratownictwa chemicznego, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu, Sił Zbrojnych, Służby Więziennej, Biura Ochrony Rządu, kontroli skarbowej i Służby Celnej oraz Inspekcji Transportu Drogowego

AUTOBUS SZKOLNY

Autobus przeznaczony do przewozu dzieci do szko­ły, barwy pomarańczowej, oznaczony z przodu i z tyłu prostokątnymi tablicami barwy białej, z napisem barwy czarnej „autobus szkolny”.

MOTOROWER

Pojazd jednośladowy lub dwuśladowy zaopatrzony w silnik spalinowy o pojemności skokowej nieprzekraczającej 50 cm3, którego konstrukcja ogranicza prędkość jazdy do 45 km/h. Powinien być wyposażony w:

-          jedno światło mijania barwy białej lub żółtej selektywnej, umieszczone z przodu w pionowej płaszczyźnie symetrii pojazdu, nie niżej niż 500 mm oraz nie wyżej niż 1200 mm od powierzchni jezdni, oświetlające drogę na odległość co najmniej 30 m przed pojazdem przy dobrej przejrzystości powietrza, przy czym nie może oślepiać innych uczestników ruchu,

-          jedno tylne światło pozycyjne barwy czerwonej, umieszczone z tyłu w pionowej płaszczyźnie symetrii pojazdu, nie niżej niż 250 mm oraz nie wyżej niż 1200 mm od powierzchni jezdni, przy czym jeżeli szerokość pojazdu przekracza 80 cm, powinny być dwa światła umieszczone symetrycznie względem pionowej płaszczyzny symetrii pojazdu,

-          tylne światło (światła) odblaskowe, w kształcie innym niż trójkąt,

-          boczne światło odblaskowe, w kształcie innym niż trójkąt, barwy żółtej samochodowej, w liczbie jedno lub dwa z każdej strony pojazdu, umieszczone nie niżej niż 300 mm oraz nie wyżej niż 900 mm od powierzchni jezdni,

-          numer rozpoznawczy lub numer identyfikacyjny pojazdu (VIN), umieszczony w sposób trwały na ramie lub innym podobnym podstawowym elemencie konstrukcyjnym (numeru identyfikacyjnego pojazdu (VIN) nie wymaga się dla motoroweru zarejestrowanego przed dniem 1 stycznia 2003 r.), oraz tabliczkę znamionową,

-          dwa niezależne, skutecznie działające hamulce, przy czym wskaźnik skuteczności hamowania nie może być mniejszy niż 38% (przypomnijmy, że wskaźnikiem skuteczności hamowania jest stosunek siły hamowania do siły wynikającej z dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu lub stosunkiem opóźnienia hamowania, uzyskanego na drodze poziomej o nawierzchni twardej, suchej i czystej, do przyspieszenia ziemskiego),

-          dzwonek lub inny sygnał ostrzegawczy o nieprzeraźliwym dźwięku,

-          tłumik wydechu,

-          lusterko wsteczne umieszczone po lewej stronie pojazdu,

-          podpórkę (podpórki) zapewniającą stabilne ustawienie pojazdu na podłożu,

-          uchwyt (uchwyty) dla pasażera,

-          numer umieszczony na silniku.

Motorower ponadto może być wyposażony w:

-          jedno światło drogowe barwy białej lub żółtej selektywnej, umieszczone z przodu, w pionowej płaszczyźnie symetrii pojazdu,

-          jedno światło pozycyjne przednie, barwy białej lub żółtej selektywnej, umieszczone w pionowej płaszczyźnie symetrii pojazdu, umieszczone z przodu nie niżej niż 350 mm i nie wyżej niż 1200 mm od powierzchni jezdni,

-          dwa przednie i dwa tylne światła kierunkowskazu, barwy żółtej samochodowej, z tym że odległość między światłami nie może być mniejsza niż 240 mm dla świateł przednich i 180 mm dla świateł tylnych, przy czym powinna być zachowana minimalna odległość 100 mm od światła mijania (w przypadku motoroweru, w którym konstrukcja uniemożliwia uzyskanie tych odległości, dopuszcza się dla świateł przednich odległość między światłami nie mniejszą niż 150 mm, a odległość między tylnymi światłami nie mniejszą niż 100 mm),

-          jedno światło hamowania „stop” barwy czerwonej, umieszczone z tyłu pojazdu nie niżej niż 250 mm i nie wyżej niż 1500 mm od powierzchni jezdni.

Poziom hałasu zewnętrznego, mierzony podczas postoju motoroweru z odległości 0,5 m, nie może przekraczać 90 dB (A).

ROWER

Pojazd jednośladowy lub wielośladowy poruszany siłą mięśni osoby jadącej tym pojazdem. Powinien być wyposażony: z przodu - w jedno światło pozycyjne barwy białej lub żółtej selektywnej, z tyłu - w jedno światło odblaskowe barwy czerwonej o kształcie innym niż trójkąt oraz jedno światło pozycyjne barwy czerwonej, które może być migające, a także co najmniej w jeden skutecznie działający hamulec oraz w dzwonek lub inny sygnał ostrzegawczy o nieprzeraźliwym dźwięku.

WÓZEK INWALIDZKI

Pojazd konstrukcyjnie przeznaczony do poruszania się osoby niepełnosprawnej, napędzany siłą mięśni lub za pomocą silnika, którego konstrukcja ogranicza prędkość jazdy do prędkości pieszego. Wózek inwalidzki bez silnika pomocniczego powinien być wyposażony w: z przodu - w jedno światło pozycyjne barwy białej lub żółtej selektywnej, z tyłu - w jedno światło odblaskowe barwy czerwonej o kształcie innym niż trójkąt oraz jedno światło pozycyjne barwy czerwonej, które może być migające, a także co najmniej w jeden skutecznie działający hamulec oraz w dzwonek lub inny sygnał ostrzegawczy o nieprzeraźliwym dźwięku. Dopuszczalne jest uczestniczenie w ruchu wózka inwalidzkiego napędzanego silnikiem pomocniczym jeżeli nie będzie przekraczał 50 cm3 pojemności skokowej w przypadku silnika spalinowego oraz będzie wyposażony w:

-          jedno światło mijania barwy białej lub żółtej selektywnej, umieszczone z przodu w pionowej płaszczyźnie symetrii pojazdu, nie niżej niż 500 mm oraz nie wyżej niż 1200 mm od powierzchni jezdni, oświetlające drogę na odległość co najmniej 30 m przed pojazdem przy dobrej przejrzystości powietrza, przy czym nie może oślepiać innych uczestników ruchu,

-          jedno tylne światło pozycyjne barwy czerwonej, umieszczone z tyłu w pionowej płaszczyźnie symetrii pojazdu, nie niżej niż 250 mm oraz nie wyżej niż 1200 mm od powierzchni jezdni, przy czym jeżeli szerokość pojazdu przekracza 80 cm, powinny być dwa światła umieszczone symetrycznie względem pionowej płaszczyzny symetrii pojazdu,

-          tylne światło (światła) odblaskowe, w kształcie innym niż trójkąt,

-          boczne światło odblaskowe, w kształcie innym niż trójkąt, barwy żółtej samochodowej, w liczbie jedno lub dwa z każdej strony pojazdu, umieszczone nie niżej niż 300 mm oraz nie wyżej niż 900 mm od powierzchni jezdni,

-          numer rozpoznawczy lub numer identyfikacyjny pojazdu (VIN), umieszczony w sposób trwały na ramie lub innym podobnym podstawowym elemencie konstrukcyjnym (numeru identyfikacyjnego pojazdu (VIN) nie wymaga się dla motoroweru zarejestrowanego przed dniem 1 stycznia 2003 r.), oraz tabliczkę znamionową,

-          dwa niezależne, skutecznie działające hamulce, przy czym wskaźnik skuteczności hamowania nie może być mniejszy niż 38% (przypomnijmy, że wskaźnikiem skuteczności hamowania jest stosunek siły hamowania do siły wynikającej z dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu lub stosunkiem opóźnienia hamowania, uzyskanego na drodze poziomej o nawierzchni twardej, suchej i czystej, do przyspieszenia ziemskiego),

-          dzwonek lub inny sygnał ostrzegawczy o nieprzeraźliwym dźwięku,

-          tłumik wydechu (poziom hałasu zewnętrznego, mierzony podczas postoju motoroweru z odległości 0,5 m, nie może przekraczać 90 dB (A),

-          lusterko wsteczne umieszczone po lewej stronie pojazdu,

-          podpórkę (podpórki) zapewniającą stabilne ustawienie pojazdu na podłożu,

-          uchwyt (uchwyty) dla pasażera,

-          numer umieszczony na silniku.

Ponadto w takiej sytuacji może być wyposażony w:

-          jedno światło drogowe barwy białej lub żółtej selektywnej, umieszczone z przodu, w pionowej płaszczyźnie symetrii pojazdu,

-          jedno światło pozycyjne przednie, barwy białej lub żółtej selektywnej, umieszczone w pionowej płaszczyźnie symetrii pojazdu, umieszczone z przodu nie niżej niż 350 mm i nie wyżej niż 1200 mm od powierzchni jezdni,

-          dwa przednie i dwa tylne światła kierunkowskazu, barwy żółtej samochodowej, z tym że odległość między światłami nie może być mniejsza niż 240 mm dla świateł przednich i 180 mm dla świateł tylnych, przy czym powinna być zachowana minimalna odległość 100 mm od światła mijania (w przypadku motoroweru, w którym konstrukcja uniemożliwia uzyskanie tych odległości, dopuszcza się dla świateł przednich odległość między światłami nie mniejszą niż 150 mm, a odległość między tylnymi światłami nie mniejszą niż 100 mm),

-          jedno światło hamowania „stop” barwy czerwonej, umieszczone z tyłu pojazdu nie niżej niż 250 mm i nie wyżej niż 1500 mm od powierzchni jezdni.

Szerokość wózka inwalidzkiego nie może przekraczać 1,5 m.

Kolorowanka Wychowanie komunikacyjne - apel do rodziców

Drodzy Rodzice !

W niezwykle szybkim tempie rośnie liczba wszelkiego typu pojazdów. Dlatego nauka właściwego zachowania w ruchu drogowym to dla naszych dzieci nie tylko poszerzenie wiadomości o otaczającym je świecie, ale i pomoc, która może uratować życie.

Więcej